Z czego zrobione są okulary, decyduje o ich wadze, trwałości, wyglądzie i o tym, jak dobrze są tolerowane. Porównujemy tu popularne materiały okularów na oprawki i soczewki, omawiamy wady okularów z tytanu i pokazujemy, co pomaga na biały nalot na oprawkach okularów z acetatu.
Najważniejsze w skrócie
- Acetat występuje w wielu kolorach i wzorach, jest lekki i optyk może go dopasować. Biały nalot zwykle da się zmyć lub wypolerować.
- Tytan jest lekki i wytrzymały, ale zazwyczaj droższy oraz trudniejszy do dopasowania i naprawy niż stal nierdzewna.
- Stal nierdzewna jest wytrzymała i uniwersalna, ale może zawierać nikiel. Jeśli reagujesz na nikiel, sprawdź opis materiału.
- Soczewki: tworzywo sztuczne jest lekkie, poliwęglan bardzo odporny na uderzenia, a szkło mineralne odporne na zarysowania, ale ciężkie. Im wyższy współczynnik załamania światła, tym cieńsza soczewka.
Z czego składają się okulary? Oprawki i soczewki
Okulary składają się z oprawki (front, mostek, zauszniki, zawiasy i noski) oraz z soczewek. Jedno i drugie występuje w różnych materiałach. Sama oprawka też bywa mieszana, na przykład metalowa z plastikowymi końcówkami zauszników.
Materiały oprawek okularów w skrócie
Oprawki okularów powstają najczęściej z acetatu, stali nierdzewnej, tytanu lub lekkich tworzyw, takich jak nylon. Do tego dochodzą materiały naturalne, na przykład drewno i róg. Tabela pokazuje mocne i słabe strony na pierwszy rzut oka.
| Materiał | Mocne strony | Słabe strony | Dobrze pasuje do |
|---|---|---|---|
| Acetat (octan celulozy) | wiele kolorów i wzorów, lekki, optyk może go dopasować | może pojawić się biały nalot, wrażliwy na silne ciepło | kolorowych i wyrazistych oprawek |
| Stal nierdzewna | wytrzymała, odporna na korozję, łatwa do formowania | cięższa od tytanu, może zawierać nikiel | codziennego noszenia i klasycznych oprawek metalowych |
| Tytan | bardzo lekki i wytrzymały, odporny na korozję | zwykle droższy, trudniejszy do dopasowania i naprawy | delikatnych, lekkich oprawek, także bezramkowych |
| Nylon (np. TR90) | bardzo lekki i elastyczny | optyk może go dopasować tylko w ograniczonym zakresie | sportu, dzieci i codziennego noszenia |
| Drewno | lekkie, każda oprawka jest unikatowa | nie lubi ciepła i dłuższej wilgoci, dopasowania nie da się zmienić | miłośników naturalnych materiałów |
| Róg | materiał naturalny, lekki, często ręcznie robiony | delikatny, rzadki i pracochłonny, dlatego zwykle droższy | miłośników prawdziwych materiałów naturalnych |
Okulary z tytanu: zalety i wady
Tytan jest wyraźnie lżejszy od stali i przy tym bardzo wytrzymały. Ponieważ do stabilnej oprawki potrzeba niewiele materiału, można zrobić bardzo delikatne mostki i zauszniki. Tytan jest też odporny na korozję.
- Lekki: okulary z tytanu prawie nie uciskają nosa i uszu i są wygodne przez cały dzień.
- Wytrzymały i trwały: oprawka pozostaje stabilna mimo delikatnej budowy.
- Odporny na korozję: pot i wilgoć niewiele mu szkodzą.
- Dobrze tolerowany: czysty tytan uchodzi za materiał dobrze tolerowany.
Co przemawia przeciwko okularom z tytanu? Oto typowe wady:
- Cena: materiał i jego obróbka są bardziej wymagające, dlatego oprawki z tytanu zwykle kosztują więcej niż te ze stali nierdzewnej.
- Dopasowanie: tytan jest sprężysty i wraca do pierwotnego kształtu. Optyk może wyregulować zauszniki i noski, ale nie wygnie ich tak swobodnie jak inne metale.
- Naprawa: tytan trudniej się lutuje niż inne metale. Złamanego elementu nie zawsze da się więc naprawić. O tym, czy to ma sens, zdecyduje optyk.
- Skład: istnieje czysty tytan i stopy tytanu. W stopach skład może się różnić, a jeśli jesteś wrażliwy na nikiel, warto sprawdzić opis materiału.
Okulary ze stali nierdzewnej: wytrzymałe i uniwersalne
Większość okularów metalowych jest wykonana ze stali nierdzewnej. Materiał ma dużą wytrzymałość na rozciąganie, a mimo to dobrze się formuje podczas produkcji. Stal nierdzewna jest odporna na korozję, dobrze się poleruje i powleka. Dlatego okulary ze stali nierdzewnej występują w wielu odcieniach.
Wada: stal nierdzewna jest cięższa od tytanu i w zależności od stopu może zawierać nikiel. Jeśli reagujesz na nikiel, przed zakupem zapytaj o dokładny skład. Przy bardzo delikatnych konstrukcjach na mostek i zauszniki często stosuje się lekkie metale, na przykład tytan lub stal nierdzewną, tak jak w okularach bezramkowych. Więcej o nich przeczytasz w artykule Okulary bezramkowe: zalety, wady i dla kogo są.
Okulary z acetatu: zalety i wady
Acetat (octan celulozy) to tworzywo sztuczne na bazie celulozy. Oprawkę wycina się z bloku albo formuje metodą wtrysku. Acetat jest lekki i dobrze się formuje. Występuje w niemal każdym kolorze, od klasycznej czerni przez havanę po przezroczyste odcienie, a optyk może go ostrożnie podgrzać i dopasować do Twojej głowy.
Wady okularów z acetatu: nie są tak odporne jak na przykład tytan, zwłaszcza w ekstremalnych temperaturach. Nie wystawiaj ich na silne ciepło, na przykład latem na desce rozdzielczej. Może też pojawić się biały nalot, który opisujemy w następnej części.
Jak usunąć biały nalot z oprawek okularów
Biały nalot na oprawkach okularów dotyczy głównie acetatu. Przyczyną są zwykle plastyfikatory: wchodzą w skład tworzywa i po dłuższym noszeniu mogą wychodzić na powierzchnię. Resztki potu, kosmetyków do skóry lub włosów też mogą sprawić, że oprawka będzie wyglądać matowo.
Tak usuniesz biały nalot z oprawek okularów:
- Przepłucz oprawkę letnią wodą i w razie potrzeby dodaj kroplę delikatnego płynu do naczyń.
- Osusz ją czystą, miękką ściereczką z mikrofibry.
- Jeśli nalot zostaje, oddaj oprawkę do wypolerowania u optyka. Polerowanie zwykle usuwa nalot.
Unikaj alkoholu, acetonu, zmywacza do paznokci i ostrych środków czyszczących. Mogą uszkodzić acetat. Nikt nie może obiecać, że nalot nigdy nie wróci. Jeśli pojawia się często, poproś o radę optyka.
Jak wyczyścić plastikowe oprawki okularów na co dzień
- Przepłukuj okulary letnią wodą i osuszaj miękką mikrofibrą. Chusteczki papierowe i ubrania mogą rysować soczewki.
- Nie używaj do plastikowych oprawek rozpuszczalników ani mocnych detergentów.
- Chowaj okulary do etui. W etui oprawki są chronione przed zarysowaniami i kurzem.
Przy uporczywym nalocie możesz zlecić czyszczenie okularów u optyka: optyk może wypolerować oprawkę i przy okazji sprawdzić jej dopasowanie.
Tworzywo, drewno i róg: inne materiały oprawek
Nylon i TR90
Lekkie, elastyczne tworzywa, takie jak nylon, znany też pod nazwą TR90, są często stosowane w okularach sportowych i dziecięcych. Takie oprawki uchodzą za bardzo lekkie i trudne do złamania. Optyk zwykle może je dopasować tylko w ograniczonym zakresie.
Drewniane okulary
Drewniane okulary powstają zwykle z forniru, czyli cienkich, sklejonych warstw drewna. Każda oprawka ma własny rysunek słojów. Drewno nie lubi ciepła ani dłuższej wilgoci. W sklepie znajdziesz drewniane okulary marki Wood Fellas. O gatunkach drewna, pielęgnacji i dopasowaniu piszemy w artykule Drewniane okulary korekcyjne i przeciwsłoneczne – siła natury.
Róg
Prawdziwy róg, najczęściej bawoli, to naturalny materiał pochodzenia zwierzęcego. Jego obróbka jest pracochłonna, dlatego jest rzadki i zwykle droższy od acetatu. Większość okularów rogowych to w rzeczywistości acetat imitujący róg. Co kryje się za określeniami róg, havana i szylkret, wyjaśniamy w artykule Rogowe oprawki – co to znaczy? Róg, szylkret i havana
Jakie są najlepsze materiały na oprawki okularów?
Jednego najlepszego materiału nie ma. Liczy się to, co jest dla Ciebie ważne. Ten przegląd pomoże Ci wybrać:
| To jest dla Ciebie ważne | Pasujące materiały |
|---|---|
| jak najmniejsza waga | tytan, nylon (TR90), drewno |
| codzienne noszenie i klasyczny metalowy look | stal nierdzewna |
| kolory, wzory i przezroczystość | acetat |
| sport i dzieci | nylon (TR90) lub acetat |
| materiał naturalny | drewno lub róg |
| reagujesz na nikiel | tytan, tworzywo lub drewno; przed zakupem sprawdź opis materiału |
W sklepie znajdziesz okulary z różnych materiałów, na przykład marek Ray-Ban, Oakley, Prada, Miu Miu i Polo Ralph Lauren. Do stałych klasyków należą Ray-Ban Wayfarer Ease (RX4340V) i Oakley Holbrook RX (OX8156). Z jakiego materiału zrobiony jest dany model, sprawdzisz w opisie produktu.
Oakley WINGFOLD EVR (OX5118 511803)561,15 złOakley WINGFOLD EVR (OX5118 511801)569,99 złOakley WINGFOLD EVR (OX5118 511804)532,34 złOakley WIRE TAP 2.0 RX (OX5152 515201)698,12 złOakley WINGFOLD EVS (OX5115 511502)590,13 złOakley WIRE TAP 2.0 RX (OX5152 515203)671,61 złRay-Ban RX8725 1028503,71 złOakley TIE BAR 0.5 (OX5140 514001)683,67 złSoczewki okularowe: materiał i współczynnik załamania światła
Soczewki też występują w różnych materiałach. Dziś większość soczewek okularowych jest z tworzywa sztucznego, bo jest lżejsze i bardziej odporne na uderzenia niż szkło mineralne.
| Materiał soczewki | Współczynnik załamania (orientacyjnie) | Właściwości | Dobrze nadaje się do |
|---|---|---|---|
| Standardowe tworzywo | ok. 1,5 | lekkie i powszechne | słabych i średnich mocy |
| Tworzywo o wysokim współczynniku | ok. 1,6–1,74 | cieńsze i lżejsze niż standardowe tworzywo przy tej samej mocy | średnich i mocnych wad |
| Poliwęglan | ok. 1,59 | bardzo odporny na uderzenia i lekki; przy mocnych wadach na brzegu soczewki mogą pojawić się lekkie kolorowe obwódki | sportu, dzieci, okularów bezramkowych |
| Trivex | ok. 1,53 | odporny na uderzenia, lekki i dobrze się wierci | sportu, okularów bezramkowych |
| Szkło mineralne | ok. 1,5–1,9 | bardzo odporne na zarysowania, ale cięższe i kruche | wysokiej odporności na zarysowania; nie do okularów bezramkowych |
Współczynnik załamania światła mówi, jak mocno materiał załamuje światło. Im wyższy współczynnik, tym cieńsza i lżejsza soczewka przy tej samej mocy. Najbardziej widać to przy wysokich wartościach. Jaka soczewka pasuje do Twoich wartości, ustalisz z optykiem.
Przy okularach przeciwsłonecznych obowiązują te same materiały. Niezależnie od materiału soczewek szukaj oznaczenia UV400 i znaku CE.
Najczęstsze pytania o materiały okularów
Czy okulary z tytanu są lepsze niż ze stali nierdzewnej?
Nie zawsze. Tytan jest lżejszy i uchodzi za dobrze tolerowany, ale zwykle kosztuje więcej i trudniej go dopasować oraz naprawić. Stal nierdzewna jest uniwersalna i łatwiejsza do dopasowania, ale nieco cięższa.
Jaki materiał oprawek wybrać przy alergii na nikiel?
Tytan, tworzywa takie jak acetat i nylon oraz drewno uchodzą za dobrze tolerowane. W przypadku stali nierdzewnej i stopów wszystko zależy od składu, więc przed zakupem zapytaj o opis materiału. Jeśli pojawiają się reakcje skórne, przyczynę powinien sprawdzić lekarz. Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej.
Jaki materiał jest najlepszy do okularów przeciwsłonecznych?
Do oprawki obowiązują te same zasady co przy każdych okularach: nylon i tytan są lekkie, acetat występuje w wielu kolorach. W soczewkach najważniejsze są oznaczenie UV400 i znak CE. Soczewki polaryzacyjne zmniejszają olśnienie od odbić.
