Sfera, cylinder, addycja, PD: na recepcie okularowej są skróty, których bez wyjaśnienia trudno się domyślić. W drugiej części naszego słowniczka optycznego wyjaśniamy dioptrię, rozstaw źrenic, soczewki i powłoki. Oprawki i kształty okularów znajdziesz w artykule Słowniczek optyczny – część 1.
Najważniejsze w skrócie
- Recepta podaje wartości dla prawego (P) i lewego (L) oka osobno: sferę, cylinder, oś, addycję, czasem pryzmat i rozstaw źrenic.
- Dioptria (D) to jednostka mocy soczewki. Minus oznacza krótkowzroczność, plus nadwzroczność.
- Rozstaw źrenic i wysokość centrowania decydują, gdzie soczewki znajdują się przed oczami.
- Współczynnik załamania, antyrefleks i utwardzenie decydują o grubości, odbiciach i odporności soczewek.
Jak czytać receptę okularową: sfera, cylinder, oś, addycja i pryzmat
Twoje wartości są zapisywane osobno dla każdego oka po badaniu wzroku u optyka lub okulisty.
| Pojęcie | Skrót | Znaczenie |
|---|---|---|
| Sfera | SPH, S | Podstawowa moc w dioptriach. Minus koryguje krótkowzroczność, plus nadwzroczność. |
| Cylinder | CYL, C | Korekcja astygmatyzmu (nierównomiernie wygiętej rogówki), też w dioptriach. |
| Oś | AX, OŚ | Kierunek cylindra w stopniach (0–180). Zawsze należy do cylindra. |
| Addycja | ADD | Dodatkowa moc do bliży przy starczowzroczności, potrzebna w okularach do czytania, progresywnych i biurowych. |
| Pryzmat, baza | PRYZMAT, BAZA | Pryzmat odchyla światło, baza wskazuje kierunek. Przepisuje się go przy pewnych ustawieniach oczu. |
Jak wpisać wartości przy zamówieniu, wyjaśnia artykuł Optyk online: jak zamówić okulary korekcyjne z receptą. Jeśli na Twojej recepcie jest pryzmat, przed zamówieniem zapytaj obsługę klienta.
Dioptria (D): jednostka mocy soczewek
Dioptria pokazuje, jak mocno soczewka załamuje światło. Im dalej wartość od zera, tym silniejsza korekcja. Soczewki produkuje się w krokach co 0,25 D, na przykład -1,25 lub +3,75. Okulary do czytania mają zwykle tylko wartość dodatnią, na przykład +1,5 lub +3,5.
Nie myl jej z ostrością wzroku, która opisuje, jak wyraźnie widzisz. Jaka wartość pasuje do Twoich oczu, mierzy optyk lub okulista, a nie test online.
Wady wzroku i akomodacja w skrócie
Przy wadzie wzroku na siatkówce nie powstaje ostry obraz. Podstawowe pojęcia:
- Krótkowzroczność (miopia): daleko nieostro, blisko ostro. Wartość ujemna.
- Nadwzroczność (hipermetropia): trudniej z bliska, przy wyższych wartościach także z daleka. Wartość dodatnia.
- Astygmatyzm: rogówka jest nierówno wygięta. Cylinder i oś.
- Starczowzroczność (prezbiopia): soczewka oka traci elastyczność, akomodacja (dostosowanie do bliży) słabnie. Addycja.
Objawy nie są diagnozą. Czy potrzebujesz okularów, pokaże tylko badanie wzroku, więcej w artykule Skąd wiem, czy potrzebne mi są okulary?
Rozstaw źrenic (PD) i wysokość centrowania: gdzie leżą soczewki
Rozstaw źrenic to odległość między środkami źrenic w milimetrach. Dokładniejszy jest rozstaw dla każdego oka: optyk mierzy od środka nosa do każdej źrenicy, bo źrenice często nie leżą symetrycznie. Razem obie wartości dają całkowity PD.
Wysokość centrowania to pionowa odległość od źrenicy do dolnej krawędzi soczewki w oprawce. Decyduje, gdzie w soczewce leżą strefy widzenia, i jest mierzona na założonych okularach. Przy soczewkach progresywnych jest szczególnie ważna.
Mierzenie rozstawu źrenic samemu: linijka przed oczami i spojrzenie w lustro dają wartość orientacyjną. Dokładne wartości, zwłaszcza przy soczewkach progresywnych, zmierzy optyk w Twojej okolicy.
Soczewki jednoogniskowe, progresywne i biurowe
| Typ soczewki | Co robi | Typowe dla |
|---|---|---|
| Jednoogniskowa | Ta sama moc w całej soczewce, koryguje jedną odległość. | dal przy krótkowzroczności, proste okulary do czytania |
| Progresywna | Na górze dal, w środku odległość pośrednia, na dole bliż, z płynnymi przejściami. | jedne okulary na wszystkie odległości przy starczowzroczności |
| Biurowa | Do bliży i odległości pośredniej, np. biurko i ekran. Nie do patrzenia w dal. | praca biurowa, obok okularów na co dzień |
Współczynnik załamania, antyrefleks, utwardzenie: materiał i powłoki
Większość soczewek okularowych jest dziś z tworzywa sztucznego. Więcej o materiałach przeczytasz w artykule Materiały oprawek okularów: tytan, acetat, stal i drewno.
| Pojęcie | Znaczenie |
|---|---|
| Współczynnik załamania | Miara tego, jak mocno materiał załamuje światło, np. 1,5, 1,6 lub 1,67. Im wyższy, tym cieńsza i lżejsza soczewka przy tej samej mocy. |
| Liczba Abbego | Miara rozszczepiania światła na barwy. Niska liczba Abbego może dawać kolorowe obwódki na brzegu soczewki. |
| Antyrefleks | Zmniejsza odbicia na soczewce. Inni lepiej widzą Twoje oczy, a Ty masz mniej przeszkadzających refleksów w polu widzenia. |
| Utwardzenie | Sprawia, że soczewki z tworzywa są odporniejsze na zarysowania. Nie wyklucza ich całkowicie. |
| Ochrona UV | Soczewki UV400 blokują promieniowanie UV poniżej 400 nm. Przy okularach przeciwsłonecznych szukaj oznaczenia UV400 i znaku CE. |
| Barwienie, fotochromowe | Barwienie przyciemnia soczewkę, lekko lub mocno. Soczewki fotochromowe ciemnieją w świetle UV, a w pomieszczeniu jaśnieją. |
Wiele soczewek ma już utwardzenie i antyrefleks. Jeśli światło przeszkadza Ci wyjątkowo mocno, zapytaj okulistę.
Miu Miu MU 01XV VAU1O1709,01 złMiu Miu MU 09XV VAU1O1709,01 złMiu Miu MU 04UV 1AB1O1709,01 złMiu Miu MU 01XV 19P1O1707,29 złRay-Ban RX3928V 2500458,00 złRay-Ban RX3928V 2501458,00 złRay-Ban ALAIN (RX7239 2001)317,69 złMiu Miu MU 09XV 16K1O1713,42 złNajczęstsze pytania o słowniczek optyczny
Ile dioptrii to dużo?
Nie ma stałej granicy. -1,0 D i -3,5 D to wartości ujemne, ale druga wymaga wyraźnie mocniejszej soczewki. Czy potrzebujesz okularów, pokaże badanie wzroku u optyka lub okulisty.
Co oznaczają P i L na recepcie?
P to prawe oko, L lewe. Wartości podaje się osobno, bo oczy mogą się różnić.
Więcej pojęć: część 1 o oprawkach i kształtach
Czym jest nylor, jak nazywają się części okularów i co oznaczają liczby na zauszniku? Przeczytasz o tym w artykule Słowniczek optyczny – część 1. Jeśli masz pytania o własne wartości, pomoże Ci optyk lub okulista.
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej.
